Göbek Fıtığı, Rektus Diyastazı ve Karın Duvarı Zayıflığı

Göbek çevresinde fark edilen kabarıklık, çoğu hastada göbek fıtığını düşündürür. Ancak karın orta hattındaki kasların (rektus abdominis) zaman içinde birbirinden ayrılmasıyla oluşan rektus diyastazı da benzer bir görünüm yaratabilir. Bu iki tablo birbirinden farklıdır; tedavi yaklaşımları da farklılık gösterir. Üstelik bazı hastalarda ikisi bir arada bulunabilir ve bu durum cerrahi planlamayı doğrudan etkiler.

Hızlı cevap

Göbek fıtığı; karın duvarındaki gerçek bir delikten karın içi dokuların dışarı doğru çıkmasıdır. Rektus diyastazı ise karın orta hattındaki iki kas grubunun arasındaki bağ dokusunun (linea alba) incelmesi ve genişlemesi sonucu oluşan, gerçek bir delik içermeyen bir karın duvarı zayıflığıdır. Her ikisi de göbek bölgesinde kabarıklık yaratabilir ancak temel yapısal sorun farklıdır.

Göbek fıtığı nedir?

Göbek fıtığı, göbek halkasındaki doğal zayıflığın zaman içinde açılması ile gelişir. Karın içi yağ doku, omentum veya nadiren bağırsak segmenti bu defektten dışarı doğru çıkar. Özellikle ıkınma, ayakta durma veya öksürme ile belirginleşen, yatınca küçülen bir şişlik tipiktir. Doğumdan itibaren var olabilir veya erişkin yaşamda kilo değişimi, gebelik, kronik öksürük, kabızlık veya ağır fiziksel iş gibi karın içi basıncı artıran nedenlerle ortaya çıkabilir.

Rektus diyastazı nedir?

Rektus diyastazı; karnın iki yanında uzanan rektus kaslarını orta hatta birleştiren bağ dokunun esnemesi ve incelmesidir. Bu durumda hasta ıkındığında veya başını kaldırdığında karın orta hattı boyunca uzanan, çoğu zaman göbeğin üstünden başlayıp aşağı doğru inen kabarık bir bant görünür. Gerçek bir delik bulunmadığı için boğulma riski yoktur; ancak görünüm, postür ve karın kas işlevi olumsuz etkilenebilir. En sık gebelik sonrası, ileri yaş veya hızlı kilo artışı sonrası görülür.

İki tablo birlikte bulunabilir mi?

Evet. Özellikle birden fazla gebelik geçirmiş kadınlarda veya belirgin kilo değişimi yaşamış hastalarda göbek fıtığı ve rektus diyastazı çoğu zaman birlikte görülür. Bu durumda yalnızca fıtık deliğinin kapatılması yeterli olmayabilir; orta hat boyunca uzanan zayıflığın da değerlendirilmesi gerekir. Aksi takdirde uzun vadede nüks veya başka yerlerden zayıflık ortaya çıkma riski artar.

Belirtiler

• Göbek bölgesinde ıkınmakla belirginleşen kabarıklık
• Yatınca küçülen ya da tamamen kaybolan şişlik
• Karın orta hattı boyunca uzanan ‘çizgisel’ kabarıklık (rektus diyastazı)
• Ağrı, çekilme veya gerginlik hissi
• Gebelik sonrası süreklilik gösteren karın gevşekliği
• Bazı hastalarda bel ağrısı ve postür şikayetleri

Değerlendirme nasıl yapılır?

Tanı çoğunlukla fizik muayene ile konulur. Hasta sırtüstü yatırılır ve başını kaldırması istenir; bu sırada hem göbek bölgesindeki fıtık deliği hem de orta hattaki kas ayrılığı parmakla ölçülerek değerlendirilir. Şüpheli olgularda, fıtığın boyutunu ve içeriğini net görmek veya rektus diyastazının uzunluğunu objektif şekilde belgelemek için ultrasonografi ya da bilgisayarlı tomografi istenebilir.

Tedavi yaklaşımı

Belirti vermeyen, küçük göbek fıtıkları takip edilebilir. Ancak büyüme eğilimi gösteren, ağrı yapan, geri itilemeyen veya boğulma riski oluşturabilecek fıtıklarda cerrahi onarım gündeme gelir. Erişkin göbek fıtıklarında nüks riskini azaltmak için çoğu zaman yama (mesh) ile onarım tercih edilir.

Rektus diyastazı tek başına ise erken dönemde çoğunlukla fizyoterapi ve karın orta-derin kas gruplarına yönelik kontrollü egzersizler önerilir. Uzun süre geçmesine rağmen düzelmeyen, geniş veya eşlik eden fıtık bulunan olgularda cerrahi onarım gündeme gelebilir. Göbek fıtığı ile birlikte bulunan diyastaz olgularında, her iki sorunun aynı seansta değerlendirilmesi daha kalıcı bir çözüm sağlar.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Göbek bölgesinde büyüyen şişlik, ağrı, geri itilemeyen kabarıklık veya günlük yaşamı etkileyen şikayetlerde muayene önerilir. Aniden sertleşen, kızaran ve şiddetli ağrı yapan göbek fıtığı; bulantı veya kusmanın eşlik ettiği tablolar gecikmeden değerlendirilmelidir.

Sonuç

Göbek fıtığı ve rektus diyastazı farklı tablolar olsa da göbek bölgesinde benzer kabarıklık yaratabilir ve bazı hastalarda bir arada görülebilir. Doğru yaklaşımın belirlenebilmesi için her iki tablonun ayrı ayrı değerlendirilmesi ve tedavi planının kişiye özel oluşturulması önemlidir.